Các tỉnh ven biển phải siết truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng vừa ký văn bản số 11812/BNNMT-TSKN gửi chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển có tàu cá, theo Báo Sài Gòn Giải Phóng và Báo Lâm Đồng ngày 15/10/2026.

Văn bản đề nghị các địa phương tăng cường quản lý đội tàu, kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản và truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác. Theo Báo Lâm Đồng, văn bản nhằm thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW của Ban Bí thư, Nghị quyết số 52/NQ-CP của Chính phủ và các chỉ đạo của Thủ tướng về khắc phục khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) sau đợt thanh tra lần thứ năm về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Đối chiếu dữ liệu tàu cá với cơ sở dữ liệu quốc gia

Các tỉnh, thành phố rà soát, đối chiếu thông tin tàu cá giữa hồ sơ quản lý tại địa phương và cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase). Thông tin cần cập nhật gồm đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác thủy sản, thiết bị giám sát hành trình (VMS) và tình trạng hoạt động của từng tàu.

Tàu cá được phân loại rõ thành các nhóm đủ điều kiện hoạt động, chưa đủ điều kiện hoạt động, không còn hoạt động và đã xóa đăng ký. Theo Báo Tin tức, việc cập nhật, hiệu chỉnh dữ liệu phải căn cứ hồ sơ, tài liệu hợp pháp, bảo đảm có thể kiểm tra, đối chiếu và truy xuất.

Thủ tục cấp giấy phép khai thác thủy sản phải đúng quy định tại Nghị định số 41/2026/NĐ-CP. Các địa phương không tự đặt thêm thủ tục, giấy tờ hoặc điều kiện ngoài quy định.

Ghi nhận tàu ra, vào cảng trên hệ thống truy xuất điện tử

Ban quản lý cảng cá, cơ quan quản lý thủy sản và các lực lượng chức năng phối hợp kiểm soát tàu cá ra, vào cảng. Cùng với Bộ đội Biên phòng, các đơn vị bảo đảm thông tin kiểm soát tàu cá ra, vào cảng được ghi nhận đầy đủ, chính xác, thống nhất.

Thông tin tàu cá rời cảng, cập cảng được kê khai, tiếp nhận và cập nhật trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT). Dữ liệu trên eCDT được đối chiếu thường xuyên với hồ sơ tại cảng cá, thông tin quản lý tàu cá và kết quả kiểm soát của các lực lượng chức năng.

Khi hệ thống gặp sự cố kỹ thuật, kết nối hoặc đồng bộ dữ liệu, các đơn vị thông báo và phối hợp với Cục Thủy sản và Kiểm ngư để khắc phục. Việc dùng hồ sơ, phương thức thay thế và cập nhật dữ liệu sau khi hệ thống hoạt động trở lại phải theo quy định pháp luật.

Đối chiếu sản lượng bốc dỡ trước khi xác nhận nguồn gốc

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương kiểm tra, giám sát sản lượng thủy sản thực tế bốc dỡ qua cảng. Sản lượng thực tế được đối chiếu với nhật ký khai thác, dữ liệu kiểm soát tàu cá ra, vào cảng, thông tin giám sát hành trình và dữ liệu trên eCDT.

Trọng tâm kiểm tra, xác minh là các trường hợp có dấu hiệu bất thường về thời gian, hành trình khai thác, loài thủy sản, sản lượng hoặc địa điểm bốc dỡ.

Việc cấp Giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác và Giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác phải đúng điều kiện, thành phần hồ sơ, trình tự theo Văn bản hợp nhất số 80/2026/VBHN-TT-BNNMT ngày 27/8/2026 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Hồ sơ không đáp ứng điều kiện thì không được xác nhận, chứng nhận. Trường hợp có dấu hiệu bất thường hoặc thông tin chưa thống nhất phải được kiểm tra, xác minh, làm rõ trước khi giải quyết.

Văn bản yêu cầu xử lý theo thẩm quyền hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý các trường hợp vi phạm, đặc biệt là hành vi khai báo không đúng sản lượng hoặc hợp thức hóa nguồn gốc thủy sản khai thác bất hợp pháp.

Quản lý chặt tàu cá có nguy cơ cao

Các địa phương phải rà soát, lập danh sách và quản lý chặt chẽ tàu cá có nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU, tàu không đủ điều kiện hoạt động, tàu chưa đăng ký và tàu chưa được cấp giấy phép khai thác thủy sản.

Mỗi tàu cá có cơ quan, đơn vị, cá nhân chịu trách nhiệm theo dõi, xác định rõ tình trạng pháp lý, chủ tàu, vị trí neo đậu và biện pháp quản lý tương ứng.

Với tàu cá "ba không", gồm không đăng ký, không đăng kiểm đối với tàu thuộc diện phải đăng kiểm và không có giấy phép khai thác thủy sản, địa phương phải xác định rõ hiện trạng, nguyên nhân và biện pháp xử lý theo quy định.

Sau tháng cao điểm chống khai thác IUU

Trước đó, từ ngày 15/8 đến ngày 15/9/2026, các địa phương thực hiện "Tháng cao điểm" chống khai thác IUU với 10 nhiệm vụ trọng tâm, theo Báo điện tử Chính phủ.

Trong tháng cao điểm, cảng cá và lực lượng biên phòng phải kiểm soát mọi lượt tàu qua hệ thống eCDT. Chỉ những tàu cá có thông tin trên VNFishbase và đã khai báo trên eCDT mới được xuất, nhập bến.

Theo Kế hoạch hành động khắc phục khuyến nghị của EC, 46 nhiệm vụ được giao cho các bộ, ngành, địa phương, tập trung vào truy xuất nguồn gốc thủy sản, giám sát đội tàu và kiểm soát hoạt động tàu cá. Mục tiêu được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt ra là gỡ cảnh báo "Thẻ vàng" trong năm 2026.

Nguồn tham khảo

• Báo Sài Gòn Giải Phóng (sggp.org.vn) — Tăng cường kiểm soát khai thác, truy xuất nguồn gốc thủy sản
• Báo Lâm Đồng (baolamdong.vn) — Chống khai thác IUU: Siết quản lý đội tàu, minh bạch nguồn gốc thủy sản
• Báo Tin tức – TTXVN (baotintuc.vn) — Quản lý chặt đội tàu cá, truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác
• Báo điện tử Chính phủ (baochinhphu.vn) — Triển khai 'tháng cao điểm' chống khai thác IUU, quyết tâm gỡ 'Thẻ vàng' trong năm 2026

Ảnh: BÁO SÀI GÒN GIẢI PHÓNG — nguồn: https://www.sggp.org.vn/tang-cuong-kiem-soat-khai-thac-truy-xuat-nguon-goc-thuy-san-post876642.html