Thương nhân xuất khẩu gạo được cấp Giấy chứng nhận khi có kho chứa và cơ sở xay xát

Nghị định số 365/2026/NĐ-CP ngày 23/9/2026 của Chính phủ về kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, thay thế Nghị định số 107/2018/NĐ-CP về kinh doanh xuất khẩu gạo và Nghị định số 01/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 107, theo Báo điện tử Chính phủ.

Theo Nghị định, thương nhân Việt Nam thuộc mọi thành phần kinh tế được kinh doanh xuất khẩu gạo khi đáp ứng đủ điều kiện và được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo. Chỉ thương nhân có Giấy chứng nhận mới được nhận ủy thác xuất khẩu gạo.

Hai điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận

Nghị định 365 giảm điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo từ ba xuống còn hai. Thương nhân phải có ít nhất 01 kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và 01 cơ sở xay xát gạo đáp ứng quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.

Kho và cơ sở xay xát có thể thuộc sở hữu của thương nhân hoặc đi thuê. Trường hợp thuê phải có hợp đồng thuê bằng văn bản và bảo đảm thời hạn của Giấy chứng nhận.

Thương nhân đã có Giấy chứng nhận không được cho thương nhân khác thuê lại kho chứa, cơ sở xay xát đã được Bộ Công Thương xác nhận trong Giấy chứng nhận của mình để đề nghị cấp Giấy chứng nhận. Bộ Công Thương cấp Giấy chứng nhận bản giấy và bản điện tử (khi áp dụng).

Gạo hữu cơ, gạo đồ, gạo bổ sung vi chất được miễn điều kiện

Thương nhân xuất khẩu gạo hữu cơ, gạo đồ, gạo bổ sung vi chất dinh dưỡng không phải đáp ứng điều kiện về kho chứa và cơ sở xay xát, không phải có Giấy chứng nhận, không phải dự trữ lưu thông và không phải thực hiện chế độ báo cáo như thương nhân xuất khẩu gạo thông thường.

Hồ sơ gọn hơn, thời hạn giải quyết ngắn hơn

Hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận không còn phải kèm giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hay giấy chứng nhận đầu tư, vì cơ quan nhà nước tự tra cứu trên cơ sở dữ liệu quốc gia về doanh nghiệp. Nghị định cũng không yêu cầu các chứng từ phải công chứng.

Với thủ tục cấp mới, thời hạn cấp khi hồ sơ đầy đủ giảm từ 15 xuống 10 ngày làm việc. Với thủ tục cấp lại, cấp sửa đổi, bổ sung, thời hạn giảm từ 10 xuống 7 ngày làm việc. Ở cả hai thủ tục, thời hạn trả lời khi hồ sơ chưa đầy đủ giảm từ 7 xuống 5 ngày làm việc.

Trường hợp bị thu hồi Giấy chứng nhận

Bộ Công Thương xem xét, quyết định thu hồi Giấy chứng nhận khi thương nhân thuộc một trong các trường hợp sau:

• tự đề nghị thu hồi; bị giải thể, phá sản; bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, đăng ký doanh nghiệp hoặc đăng ký đầu tư;
• không đứng tên người xuất khẩu trên tờ khai hàng hóa xuất khẩu trong 12 tháng liên tục, trừ trường hợp đã thông báo tạm ngừng kinh doanh;
• không duy trì điều kiện kinh doanh, hoặc kê khai không đúng thực tế kho chứa, cơ sở xay xát, gian lận khác để được cấp Giấy chứng nhận;
• không thực hiện hoặc thực hiện không đúng chỉ đạo, điều hành của cơ quan có thẩm quyền; không duy trì mức dự trữ thóc, gạo theo quy định;
• quá 45 ngày kể từ khi Bộ Công Thương ban hành văn bản đôn đốc mà không gửi báo cáo; hoặc theo đề xuất của cơ quan chức năng có thẩm quyền.

Báo cáo hằng tháng và đánh giá tín nhiệm

Thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo báo cáo định kỳ một lần vào ngày 5 hằng tháng, thay cho ba lần mỗi tháng theo Nghị định 107. Thông tư số 65/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương hướng dẫn Nghị định 365 quy định báo cáo được thực hiện trên phần mềm tại địa chỉ baocao.moit.gov.vn.

Theo Thông tư 65, báo cáo định kỳ hằng quý gửi Bộ Công Thương trước ngày 15 của tháng đầu quý kế tiếp. Báo cáo năm gửi trước ngày 15 tháng 01 của năm kế tiếp.

Việc đánh giá mức độ tín nhiệm của thương nhân theo 10 tiêu chí áp dụng từ ngày 1/1/2028. Điểm đánh giá tối đa là 100 điểm. Mức độ tín nhiệm là căn cứ để chỉ định thương nhân đầu mối giao dịch và phân bổ hợp đồng tập trung.

Giấy chứng nhận đã cấp trước ngày 1/10/2026

Thương nhân đã được cấp Giấy chứng nhận theo Nghị định 107/2018 được tiếp tục kinh doanh xuất khẩu gạo theo thời hạn hiệu lực của Giấy chứng nhận đã cấp, không phải đề nghị cấp lại, trừ trường hợp đề nghị cấp lại, sửa đổi, bổ sung.

Thương nhân kinh doanh nhập khẩu gạo đăng ký kế hoạch nhập khẩu gạo với Bộ Công Thương trong vòng 45 ngày kể từ ngày Nghị định có hiệu lực.

Bài viết tổng hợp từ thông tin do Báo điện tử Chính phủ công bố. Thương nhân cần đối chiếu toàn văn Nghị định số 365/2026/NĐ-CP và Thông tư số 65/2026/TT-BCT trước khi lập hồ sơ.

Ảnh đại diện của bài là ảnh minh hoạ do AI tạo.

Nguồn tham khảo

• Báo điện tử Chính phủ (baochinhphu.vn) — Điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo
• Báo điện tử Chính phủ (baochinhphu.vn) — Từ 1/10, điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo thay đổi thế nào?
• Báo điện tử Chính phủ (baochinhphu.vn) — Quy định mới về kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo
• Báo điện tử Chính phủ (baochinhphu.vn) — Đánh giá mức độ tín nhiệm thương nhân xuất khẩu gạo theo thang điểm 100